A Facultade de Humanidades do Campus de Ferrol acolleu a tarde do venres 8 de maio unha nova xornada de traballo do Grupo Motor de Teima Down Ferrol, un encontro de devolución creativa que reuniu arredor de 150 persoas centrado na escoita, reflexión e participación arredor do proceso iniciado pola entidade con motivo do seu 30 aniversario.
A cita titulada ‘Que falo para as paredes?’ estaba inicialmente prevista no Centro Cívico de Canido, pero trasladouse finalmente ao campus ferrolán ao superar o aforo previsto. O encontro desenvolveuse cunha asemblea central no Aula Magna e cinco obradoiros distribuídos entre distintas aulas e contou coa participación en liña de Nacho Calderón, profesor da Universidade de Málaga, experto, formador e activista da educación inclusiva.
A iniciativa naceu como un proceso de Investigación – Acción Participativa e buscou dar continuidade ao traballo iniciado nas xornadas de novembro de 2024, con obxectivos como xerar espazos de diálogo, cuestionar a mirada social sobre a discapacidade, reconstruír desde o común e crear redes sólidas de apoio e colaboración. O Grupo Motor consolidouse como un espazo estable de participación, diálogo e escoita, integrado por persoas que decidiron implicarse de maneira continuada e por novas incorporacións do último ano.
No plano da participación, tomaron parte persoas vencelladas a Teima, profesionais, familias, persoas en situación de discapacidade e tamén representantes da contorna comunitaria, educativa, política, cultural e social. A propia entidade recoñece, con todo, que segue a ser insuficiente a presenza de estudantes, de persoas con discapacidade e de familias non vinculadas directamente ao ámbito da discapacidade, así como doutros colectivos en situación de vulnerabilidade.
Durante a asemblea participativa abordáronse cuestións centrais para a participación activa das persoas coa síndrome de Down e outras discapacidades intelectuais na súa vida cotiá. Un dos eixes foi a necesidade de “transformar desde o común”, lembrando que a inclusión segue a ser máis discurso ca realidade e que a diferenza continúa a incomodar socialmente. Tamén se puxo o foco na escola, descrita como un espazo de conflito no que persisten experiencias de soidade, rexeitamento, invisibilidade, infantilización, segregación e exclusión.
A xornada afondou ademais na segregación institucional, nos coidados e nas familias, na sobrecarga profesional e, especialmente, na participación e a voz propia. Entre as ideas máis repetidas estivo a urxencia de que as persoas con discapacidade falen en primeira persoa e participen de verdade na toma de decisións. Tamén se subliñou que o coidado non pode sosterse en soidade e que precisa dunha rede comunitaria sólida, compartida e sostida no tempo.
As conclusións da xornada foron claras: a inclusión non pode depender da boa vontade, senón de políticas públicas reais, da revisión das estruturas institucionais e da construción de apoios estables. A valoración final foi moi positiva, cunha forte sensación de comunidade e coa idea de seguir construíndo redes e mantendo espazos colectivos de pensamento e acción. Entre as frases que resumiron o espírito do encontro quedaron mensaxes como que “A inclusión segue sendo unha utopía pendente” ou que “De preto ninguén é normal”.